Hoe gebruik je de RI&E als basis voor je BHV trainingsplan?
Een goede BHV-training begint niet bij het kiezen van een cursus, maar bij het begrijpen van de risico’s binnen jouw specifieke organisatie. De RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) is het fundament waarop je een doeltreffend BHV-plan bouwt. Toch wordt dit verband in de praktijk regelmatig over het hoofd gezien, met als gevolg dat BHV’ers worden getraind op scenario’s die weinig aansluiten bij de werkelijkheid op de werkvloer.
In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe je de RI&E gebruikt als basis voor een concreet en wettelijk onderbouwd BHV-trainingsplan. Of je nu verantwoordelijk bent voor een productieomgeving, een kantoorpand of een zorginstelling, de aanpak is in essentie hetzelfde: laat de risico’s bepalen welke BHV-training jouw medewerkers nodig hebben.
Wat is een RI&E en waarom is het verplicht?
Een RI&E is een systematische inventarisatie van alle risico’s die medewerkers in een organisatie tijdens hun werk kunnen tegenkomen, aangevuld met een evaluatie van hoe ernstig en hoe waarschijnlijk die risico’s zijn. Iedere werkgever in Nederland met personeel is wettelijk verplicht een RI&E op te stellen en actueel te houden, op basis van de Arbeidsomstandighedenwet.
Die verplichting is niet bedoeld als een eenmalige formaliteit. De RI&E moet een levend document zijn dat de daadwerkelijke werksituatie weerspiegelt. Naast de inventarisatie zelf bevat een volledige RI&E ook een Plan van Aanpak, waarin staat hoe de gevonden risico’s worden aangepakt, door wie en binnen welke termijn. De Arbeidsinspectie kan bij een controle de RI&E opvragen, en het ontbreken ervan kan leiden tot een boete.
Organisaties met meer dan 25 medewerkers zijn bovendien verplicht de RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of arbodeskundige. Voor kleinere bedrijven gelden in sommige sectoren branchespecifieke RI&E-instrumenten die als erkend alternatief dienen. In alle gevallen geldt: geen geldige RI&E betekent ook geen solide basis voor je BHV-beleidsplan.
Wat is het verband tussen de RI&E en een BHV-trainingsplan?
De RI&E bepaalt welke noodsituaties in jouw organisatie realistisch kunnen optreden, en het BHV-trainingsplan bepaalt hoe je medewerkers daarop worden voorbereid. Zonder de RI&E als vertrekpunt is een BHV-plan weinig meer dan een generieke checklist die niet aansluit bij de werkelijke risicosituatie van jouw organisatie.
De Arbowet verplicht werkgevers niet alleen om BHV’ers aan te stellen, maar ook om ervoor te zorgen dat zij adequaat zijn opgeleid en uitgerust voor de specifieke risico’s binnen de organisatie. Die specifieke risico’s staan beschreven in de RI&E. Het verband is dus direct en wettelijk verankerd: de aard en omvang van de BHV-training moeten aansluiten bij wat de RI&E aan risico’s blootlegt.
Een kantooromgeving met weinig brandrisico en zonder gevaarlijke stoffen vraagt om andere BHV-competenties dan een productiebedrijf met chemische processen of een zorginstelling met bedlegerige patiënten. De RI&E maakt dit onderscheid inzichtelijk en geeft daarmee richting aan de inhoud, intensiteit en frequentie van de benodigde BHV-cursus.
Welke informatie uit de RI&E heb je nodig voor je BHV-trainingsplan?
Voor het opstellen van een BHV-trainingsplan haal je uit de RI&E specifiek informatie over de aard en ernst van risico’s, het aantal aanwezige personen, de locatiekenmerken en eventuele kwetsbare groepen. Dit zijn de bouwstenen voor een trainingsplan dat aansluit bij de werkelijkheid.
Concreet zijn dit de elementen uit de RI&E die direct relevant zijn voor je BHV-plan:
- Risicocategorieën: Welke typen incidenten zijn realistisch? Denk aan brand, bedrijfsongevallen, medische noodsituaties of gevaarlijke stoffen.
- Ernst en waarschijnlijkheid: Hoe ernstig zijn de gevolgen bij een incident, en hoe groot is de kans dat het voorkomt?
- Aantal personen aanwezig: Hoeveel medewerkers, bezoekers of klanten zijn er doorgaans aanwezig, en op welke momenten?
- Locatiekenmerken: Zijn er meerdere verdiepingen, moeilijk bereikbare ruimtes of specifieke vluchtroutes?
- Bijzondere groepen: Zijn er medewerkers of bezoekers met een beperking die bij een ontruiming extra ondersteuning nodig hebben?
- Gevaarlijke stoffen of processen: Werkt de organisatie met stoffen of apparatuur waarvoor BHV’ers specifieke kennis nodig hebben?
Al deze factoren bepalen samen hoeveel BHV’ers je nodig hebt, welke specifieke vaardigheden zij moeten beheersen en hoe vaak herhalingstrainingen noodzakelijk zijn. Een BHV-cursus die op deze informatie is afgestemd, is aanzienlijk effectiever dan een standaardprogramma zonder context.
Hoe stel je op basis van de RI&E een BHV-trainingsplan op?
Je stelt een BHV-trainingsplan op door de risico’s uit de RI&E te vertalen naar concrete leerdoelen, het benodigde aantal BHV’ers te bepalen, trainingsinhoud te selecteren die aansluit bij de geïdentificeerde risico’s en een planningsstructuur op te zetten voor zowel basistrainingen als herhalingen.
Stap 1: Vertaal risico’s naar leerdoelen
Bekijk welke risicocategorieën uit de RI&E de meeste aandacht vragen. Zijn brand en ontruiming de grootste risico’s? Dan moeten BHV’ers getraind zijn in brandbestrijding, het gebruik van blusapparatuur en het begeleiden van ontruimingen. Zijn er risico’s op bedrijfsongevallen? Dan is uitgebreide EHBO-training een must.
Stap 2: Bepaal het benodigde aantal BHV’ers
De Arbowet schrijft geen exact aantal voor, maar stelt dat er te allen tijde voldoende BHV’ers aanwezig moeten zijn. Gebruik de RI&E om te bepalen hoeveel mensen er gelijktijdig aanwezig zijn op piekmomenten en hoeveel BHV’ers nodig zijn om een veilige ontruiming of eerste hulpverlening te garanderen. Houd ook rekening met ziekte, verlof en wisselende diensten.
Stap 3: Selecteer de juiste trainingsmodules
Koppel de leerdoelen aan concrete trainingsvormen. Basisvaardigheden zoals reanimatie, AED-gebruik en brandbestrijding vormen de kern van vrijwel iedere BHV-training. Aanvullende modules, zoals het omgaan met gevaarlijke stoffen, het begeleiden van mensen met een beperking of optreden bij agressie, voeg je toe op basis van wat de RI&E specifiek aangeeft voor jouw organisatie.
Stap 4: Maak een jaarplanning met herhalingsmomenten
Een BHV-beleidsplan is niet compleet zonder een planningsstructuur. Leg vast wanneer basistrainingen plaatsvinden voor nieuwe medewerkers, wanneer herhalingstrainingen worden ingepland en wanneer ontruimingsoefeningen worden gehouden. Zorg dat de planning aansluit bij de bezetting van de organisatie en dat er altijd voldoende gecertificeerde BHV’ers beschikbaar zijn.
Wanneer moet je je BHV-trainingsplan herzien op basis van de RI&E?
Je herziet je BHV-trainingsplan altijd wanneer de RI&E wordt bijgewerkt of wanneer er significante veranderingen plaatsvinden in de organisatie, de locatie of de werkprocessen. De wet verplicht werkgevers de RI&E actueel te houden, en het BHV-plan moet daarin meebewegen.
Concrete situaties die een herziening van zowel de RI&E als het BHV-trainingsplan vereisen, zijn onder andere:
- Een verhuizing naar een nieuw pand of uitbreiding van de locatie
- De introductie van nieuwe machines, processen of gevaarlijke stoffen
- Een significante toe- of afname van het aantal medewerkers
- Wijzigingen in de bedrijfsstructuur, zoals fusies of reorganisaties
- Een incident of bijna-incident dat nieuwe risico’s aan het licht brengt
- Wijzigingen in wet- en regelgeving rondom Arbo of BHV
Los van deze specifieke aanleidingen is het verstandig de RI&E minimaal eens per vier jaar volledig te laten beoordelen en het BHV-trainingsplan jaarlijks te evalueren. Zo blijft je BHV-plan een werkend document in plaats van een vergeten map in de kast.
Welke fouten worden het vaakst gemaakt bij het koppelen van RI&E aan BHV?
De meest gemaakte fout is dat organisaties een standaard BHV-cursus inkopen zonder de uitkomsten van de RI&E daarin mee te nemen. Hierdoor zijn BHV’ers getraind op algemene scenario’s die niet aansluiten bij de specifieke risico’s van de eigen werkomgeving.
Andere veelvoorkomende fouten zijn:
- De RI&E niet actueel houden: Een verouderde RI&E leidt tot een BHV-plan dat niet meer aansluit bij de werkelijkheid. Als de organisatie verandert maar de RI&E niet, klopt het BHV-trainingsplan per definitie niet meer.
- Te weinig BHV’ers aanstellen: Organisaties onderschatten het benodigde aantal BHV’ers, zeker als er geen rekening wordt gehouden met verlof, ziekte en wisselende diensten.
- Geen onderscheid maken in risicoprofielen: Niet alle BHV’ers hoeven dezelfde training te volgen. De RI&E kan aanwijzen dat bepaalde afdelingen of functies aanvullende vaardigheden vereisen.
- Het BHV-beleidsplan niet documenteren: Mondeling afspraken maken over wie wanneer BHV’er is en welke training wordt gevolgd, is onvoldoende. Een schriftelijk BHV-beleidsplan is noodzakelijk voor aantoonbare naleving.
- Oefeningen overslaan: Theorie en cursussen zijn waardevol, maar zonder regelmatige ontruimingsoefeningen weten BHV’ers niet hoe zij in de praktijk moeten handelen.
Het goede nieuws is dat al deze fouten eenvoudig te voorkomen zijn door de RI&E serieus te nemen als levend document en het BHV-trainingsplan daar structureel op af te stemmen.
Hoe HBO Safe helpt met het koppelen van RI&E aan jouw BHV-trainingsplan
Bij HBO Safe begrijpen we dat een goed BHV-plan meer is dan een lijst met cursussen. Het begint bij inzicht in de risico’s van jouw organisatie, en dat is precies waar wij bij helpen. Wij bieden een complete aanpak waarbij trainingen, advies en materialen door één partij worden geleverd, zodat jij niet hoeft te schakelen tussen meerdere leveranciers.
Wat wij voor jouw organisatie kunnen doen:
- Ondersteuning bij het opstellen of actualiseren van de RI&E en het vertalen daarvan naar een concreet BHV-beleidsplan
- Meer dan 220 gecertificeerde veiligheidstrainingen, waaronder een breed aanbod aan BHV-cursussen op maat voor jouw sector en risicoprofiel
- Trainingen op onze 22 locaties door heel Nederland of bij jou op locatie, afhankelijk van wat het beste past
- Persoonlijk advies van ervaren veiligheidsspecialisten die jouw situatie kennen en begrijpen
- Toegang tot ons Academy-dashboard voor realtime inzicht in de trainingsstatus en verplichtingen van al je BHV’ers
Met meer dan 30 jaar ervaring en een bewezen aanpak helpen wij organisaties als de jouwe om veiligheid niet als verplichting te zien, maar als iets dat echt werkt. Bezoek hbosafe.nl voor meer informatie over ons aanbod, of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw BHV-trainingsplan.
Veelgestelde vragen
Kan ik een BHV-trainingsplan opstellen als mijn RI&E nog niet volledig up-to-date is?
Het is sterk af te raden om een BHV-trainingsplan op te stellen op basis van een verouderde RI&E, omdat je dan traint op risico's die mogelijk niet meer actueel zijn of nieuwe risico's over het hoofd ziet. Werk eerst de RI&E bij voordat je het trainingsplan aanpast. Als een volledige herziening even op zich laat wachten, kun je in de tussentijd een voorlopige inventarisatie doen van de meest recente wijzigingen in je organisatie en die alvast meenemen in je planning.
Hoe weet ik of het aantal BHV'ers in mijn organisatie voldoende is?
Er is geen wettelijk vastgesteld minimumaantal, maar de Arbowet eist dat er altijd voldoende BHV'ers aanwezig zijn om adequaat op te kunnen treden bij een noodsituatie. Gebruik je RI&E om het maximale aantal gelijktijdig aanwezige personen te bepalen, de complexiteit van de locatie in kaart te brengen en rekening te houden met afwezigheid door verlof of ziekte. Als vuistregel hanteren veel organisaties één BHV'er per 50 medewerkers, maar bij hogere risicoprofielen of complexe locaties is een hogere bezetting verstandig.
Moeten alle BHV'ers binnen mijn organisatie dezelfde training volgen?
Nee, en dat is juist een van de voordelen van een RI&E-gebaseerd trainingsplan. De RI&E kan aantonen dat bepaalde afdelingen of functies te maken hebben met specifieke risico's die aanvullende vaardigheden vereisen, zoals het werken met gevaarlijke stoffen, het begeleiden van mensen met een beperking of het optreden bij agressie-incidenten. Een basistraining in reanimatie, AED-gebruik en brandbestrijding is voor vrijwel iedere BHV'er relevant, maar de aanvullende modules stem je af op het risicoprofiel van de betreffende afdeling of rol.
Hoe vaak moeten BHV'ers een herhalingstraining volgen om gecertificeerd te blijven?
Een BHV-certificaat is doorgaans één jaar geldig, waarna een herhalingstraining vereist is om de vaardigheden actueel en aantoonbaar te houden. Naast de formele herhalingstraining is het aan te raden om ook tussentijdse ontruimingsoefeningen te plannen, zodat BHV'ers niet alleen theoretisch maar ook praktisch voorbereid blijven. De exacte frequentie van aanvullende oefeningen kun je afstemmen op de risicocategorieën uit je RI&E.
Wat moet er minimaal in een schriftelijk BHV-beleidsplan staan?
Een volledig BHV-beleidsplan bevat in ieder geval een overzicht van de aangestelde BHV'ers en hun taken, een beschrijving van de procedures bij noodsituaties (zoals brand, medische calamiteiten en ontruiming), een koppeling met de risico's uit de RI&E en een jaarplanning voor trainingen en oefeningen. Daarnaast is het verstandig om contactgegevens van hulpdiensten, een plattegrond met vluchtroutes en afspraken over communicatie tijdens een incident op te nemen. Dit document moet toegankelijk zijn voor alle medewerkers en up-to-date worden gehouden.
Geldt de RI&E-verplichting ook voor kleine bedrijven met slechts een paar medewerkers?
Ja, iedere werkgever in Nederland met personeel is wettelijk verplicht een RI&E op te stellen, ongeacht de bedrijfsomvang. Voor bedrijven met maximaal 25 medewerkers gelden wel vereenvoudigde mogelijkheden: zij mogen in veel gevallen gebruikmaken van een erkend branche-instrument als alternatief voor een volledige RI&E. Informeer bij jouw brancheorganisatie of er een goedgekeurd RI&E-instrument beschikbaar is dat aansluit bij jouw sector.
Kan ik de uitkomsten van een incident of bijna-incident gebruiken om mijn BHV-trainingsplan te verbeteren?
Absoluut, en dit is zelfs een van de meest waardevolle bronnen voor het aanscherpen van zowel de RI&E als het BHV-trainingsplan. Een incident of bijna-incident laat zien waar de praktijk afwijkt van de verwachte risico's of waar de huidige training tekortschiet. Leg de bevindingen vast, pas de RI&E aan waar nodig en vertaal de lessen direct naar aanpassingen in de trainingsinhoud of -frequentie. Zo wordt elk incident een concrete stap richting een veiliger werkomgeving.
Gerelateerde artikelen
- Wat kosten BHV certificaten voor een heel team?
- Welke blusmiddelen leer je gebruiken in een BHV cursus?
- Wat leer je tijdens een BHV cursus?
- Hoe rapporteer je BHV cursus incidenten correct?
- Hoe kies je een BHV opleider voor je bedrijf?
