Hoe maak ik een ontruimingsroute voor een kantoor op meerdere verdiepingen?
Een ontruimingsroute voor een kantoor op meerdere verdiepingen maak je door per verdieping de kortste en veiligste vluchtweg naar buiten vast te leggen, rekening houdend met de bouwkundige indeling, het aantal aanwezige medewerkers en de wettelijke eisen uit het Bouwbesluit. Voor elk kantoor met meer dan één bouwlaag geldt dat vluchtwegen breed genoeg, vrij van obstakels en duidelijk bewegwijzerd moeten zijn. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het opstellen van een doeltreffende ontruimingsroute, van de wettelijke eisen tot het uitvoeren van een ontruimingsoefening.
Welke eisen gelden er voor vluchtwegen op meerdere verdiepingen?
Voor vluchtwegen op meerdere verdiepingen gelden eisen uit het Bouwbesluit 2012. Elke verdieping moet beschikken over minimaal één vluchtroute naar een veilige buitenruimte of een beschermde vluchtweg, zoals een brandwerend trappenhuis. De breedte van een vluchtweg bedraagt minimaal 0,85 meter, en bij grotere aantallen gebruikers gelden bredere maten.
Naast de breedte zijn er aanvullende eisen waaraan een kantoor op meerdere verdiepingen moet voldoen:
- Twee onafhankelijke vluchtwegen: Zodra een verdieping meer dan een bepaald aantal personen herbergt of een bepaalde oppervlakte overschrijdt, is een tweede vluchtroute verplicht. Dit voorkomt dat één geblokkeerde route een complete evacuatie onmogelijk maakt.
- Brandwerende scheidingen: Trappenhuizen die als vluchtweg dienen, moeten brandwerend zijn uitgevoerd zodat vluchters beschermd zijn tegen rook en vuur.
- Noodverlichting: Vluchtwegen moeten voorzien zijn van noodverlichting die automatisch inschakelt bij stroomuitval. Dit geldt voor gangen, trappenhuizen en nooduitgangen.
- Nooduitgangsbewegwijzering: Groene vluchtweg- en nooduitgangsborden zijn verplicht en moeten zichtbaar zijn vanuit elke positie op de vluchtroute.
- Vrije doorgangen: Vluchtwegen mogen nooit worden geblokkeerd door opgeslagen materialen, meubilair of afgesloten deuren die niet van binnenuit te openen zijn.
Voor bestaande kantoorgebouwen gelden soms afwijkende overgangsbepalingen, maar de functionele eis blijft altijd gelijk: iedereen moet het gebouw snel en veilig kunnen verlaten. Laat bij twijfel een bouwkundig adviseur of een veiligheidsdeskundige de situatie beoordelen.
Hoe bepaal je de juiste vluchtwegindeling per verdieping?
De juiste vluchtwegindeling per verdieping bepaal je door de plattegrond van elke bouwlaag te analyseren op looproutes, obstakels, deuren en trappenhuizen. Vertrek vanuit elke werkplek en stel vast wat de kortste route is naar een veilige uitgang. Houd daarbij rekening met het maximale aantal aanwezige personen en de loopafstand tot de dichtstbijzijnde nooduitgang.
Stap 1: Breng de plattegrond in kaart
Begin met een actuele plattegrond van elke verdieping. Markeer alle vaste werkplekken, vergaderruimten, serverruimten en andere ruimten waar mensen aanwezig kunnen zijn. Noteer ook de locaties van branddeuren, nooduitgangen en trappenhuizen. Een plattegrond die niet up-to-date is, leidt tot een ontruimingsroute die in de praktijk niet werkt.
Stap 2: Bepaal de primaire en secundaire vluchtroutes
Wijs per verdieping een primaire vluchtroute aan: de kortste, meest logische weg naar buiten. Stel daarna een secundaire route vast voor het geval de primaire route door brand of rook onbegaanbaar is. Zorg dat beide routes onafhankelijk van elkaar zijn en niet samenkomen op hetzelfde punt. Bij kantoren met een open kantoorindeling is het verstandig om vluchtroutes te markeren met vloerstickers of wandborden zodat ze ook onder stress direct zichtbaar zijn.
Houd bij de indeling ook rekening met medewerkers die minder mobiel zijn. Bepaal of er een veilige wachtplek aanwezig is voor personen die de trap niet zelfstandig kunnen gebruiken, en zorg dat BHV’ers weten hoe zij deze collega’s begeleiden of overdragen aan de hulpdiensten.
Wat moet er op een ontruimingsplattegrond staan?
Een ontruimingsplattegrond moet minimaal de vluchtroutes, nooduitgangen, de locatie van brandblusapparatuur, AED’s, het verzamelpunt en de huidige positie van de kijker bevatten. De plattegrond wordt opgehangen op goed zichtbare plaatsen op elke verdieping, zoals bij liften, trappenhuizen en ingangen van grote ruimten.
Een volledig correcte ontruimingsplattegrond bevat de volgende elementen:
- “U bevindt zich hier”-markering: Een duidelijk aangeduide positie zodat medewerkers en bezoekers direct weten waar ze staan ten opzichte van de vluchtroutes.
- Vluchtroutes met pijlen: Groene pijlen die de richting van de primaire en secundaire vluchtroutes aangeven.
- Nooduitgangen: Alle deuren die als nooduitgang fungeren, inclusief de begane gronduitgang naar buiten.
- Locatie van brandblusapparatuur: Brandblussers en brandslangen per verdieping ingetekend.
- Locatie van AED’s: Automatische externe defibrillatoren zijn levensreddend bij hartstilstand; hun locatie moet op de plattegrond staan.
- Verzamelpunt buiten: De aangewezen plek buiten het gebouw waar iedereen naartoe gaat na evacuatie.
- Brandmeldpunten: Handmatige brandmelders zodat medewerkers weten waar ze alarm kunnen slaan.
Een professioneel ontruimingsplan gaat verder dan alleen de plattegrond. Het beschrijft ook de taken van BHV’ers, de communicatieprocedures en de samenwerking met externe hulpdiensten. De plattegrond is het visuele hulpmiddel; het plan is het document dat de volledige procedure vastlegt.
Hoe houd je een ontruimingsoefening voor een kantoor op meerdere verdiepingen?
Een ontruimingsoefening voor een kantoor op meerdere verdiepingen houd je door vooraf een scenario en tijdstip vast te stellen, BHV’ers hun taken toe te wijzen per verdieping, het alarm te activeren en vervolgens de volledige evacuatie uit te voeren tot het verzamelpunt. Na afloop evalueer je de oefening op tijdsduur, knelpunten en de prestaties van de BHV-organisatie.
Elke werkgever is wettelijk verplicht om jaarlijks een ontruimingsoefening te houden. Voor kantoren op meerdere verdiepingen vraagt dit om een gestructureerde aanpak:
Voorbereiding van de oefening
Bepaal het scenario: is het een brand op de tweede verdieping, een gaslek of een onwelwording? Een realistisch scenario maakt de oefening waardevoller. Wijs per verdieping een BHV’er aan die verantwoordelijk is voor de ontruiming van die bouwlaag. Informeer medewerkers van tevoren dat er een oefening plaatsvindt, maar houd het exacte tijdstip bij voorkeur geheim om een realistische reactie te krijgen.
Uitvoering en evaluatie
Activeer het alarm op het geplande moment en laat BHV’ers hun verdieping systematisch ontruimen: ruimte voor ruimte controleren, deuren sluiten na het verlaten van een ruimte en medewerkers naar het verzamelpunt begeleiden. Registreer de tijd die het kost om alle medewerkers buiten te hebben. Noteer knelpunten zoals geblokkeerde vluchtwegen, medewerkers die niet reageerden op het alarm of onduidelijkheid over het verzamelpunt.
Houd na de oefening een korte nabespreking met alle BHV’ers. Bespreek wat goed ging en wat beter kan. Pas het ontruimingsplan aan op basis van de bevindingen. Een oefening zonder evaluatie is een gemiste kans om de veiligheid van het kantoor daadwerkelijk te verbeteren. Wil je weten hoe je jouw medewerkers optimaal voorbereidt? Bekijk dan ons aanbod aan EHBO-cursussen en BHV-trainingen.
Wanneer moet een ontruimingsplan worden herzien?
Een ontruimingsplan moet worden herzien zodra er wijzigingen optreden in de gebouwindeling, de bezetting, de BHV-organisatie of de risicosituatie. Daarnaast is het verstandig het plan jaarlijks te toetsen, ook als er geen zichtbare veranderingen zijn geweest. Een ontruimingsplan dat niet actueel is, biedt bij een echte noodsituatie onvoldoende houvast.
Concrete aanleidingen om het ontruimingsplan te herzien zijn onder andere:
- Verbouwing of herinrichting: Nieuwe wanden, verplaatste deuren of een andere kantoorindeling veranderen de vluchtroutes.
- Groei of krimp van het personeelsbestand: Meer of minder medewerkers beïnvloeden de benodigde capaciteit van vluchtwegen en het aantal benodigde BHV’ers.
- Wisseling van BHV’ers: Als een gecertificeerde BHV’er vertrekt, moet de bezetting worden aangevuld en het plan worden bijgewerkt.
- Verhuizing naar een andere locatie of verdieping: Een nieuwe werklocatie vereist een volledig nieuw ontruimingsplan.
- Geconstateerde knelpunten na een oefening: Als de jaarlijkse ontruimingsoefening tekortkomingen aan het licht brengt, moet het plan worden aangepast.
- Wijzigingen in wet- en regelgeving: Nieuwe normen zoals aanpassingen aan de NEN 8112 kunnen aanleiding geven tot een herziening.
Een goed beheerd ontruimingsplan is geen statisch document. Behandel het als een levend onderdeel van je bedrijfsvoering dat meegroeit met de organisatie.
Hoe wij helpen met jouw ontruimingsroute en oefening
Wij begrijpen dat het opstellen van een correct ontruimingsplan en het organiseren van een jaarlijkse ontruimingsoefening voor veel MKB’ers een tijdrovende klus lijkt. Toch is het een wettelijke verplichting die je niet kunt negeren. Precies daarom bieden wij als HBO Safe een complete aanpak aan:
- Opstellen van een ontruimingsplan conform NEN 8112, inclusief plattegronden per verdieping en taakomschrijvingen voor BHV’ers
- Organiseren en begeleiden van de jaarlijkse ontruimingsoefening, inclusief evaluatie en verbeteradvies
- BHV-trainingen en herhalingscursussen op jouw locatie of bij een van onze 22 trainingscentra door heel Nederland
- Overzicht via ons Academy-dashboard, zodat je altijd weet welke certificaten verlopen en wanneer een herhalingstraining gepland moet worden
Of je nu voor het eerst een ontruimingsplan nodig hebt of je bestaande plan wilt laten toetsen: wij denken graag met je mee. Bekijk ons volledig trainingsaanbod of vraag direct een vrijblijvende offerte aan. Zo weet je precies waar je aan toe bent en ben je klaar voor de volgende ontruimingsoefening.
Veelgestelde vragen
Hoeveel BHV'ers zijn er verplicht per verdieping in een kantoorgebouw?
De wet schrijft geen vast aantal BHV'ers per verdieping voor, maar werkgevers zijn verplicht voldoende BHV'ers aan te stellen om een doeltreffende ontruiming te garanderen. In de praktijk hanteert de Arbowet als uitgangspunt dat er altijd minimaal één BHV'er aanwezig moet zijn zolang er medewerkers in het gebouw zijn. Voor kantoren op meerdere verdiepingen is het sterk aan te raden per bouwlaag minimaal één BHV'er beschikbaar te hebben, zodat elke verdieping zelfstandig en gelijktijdig ontruimd kan worden.
Mag een lift worden gebruikt als vluchtweg tijdens een ontruiming?
Nee, een lift mag tijdens brand of een andere noodsituatie nooit worden gebruikt als vluchtweg. Bij brand kan de lift uitvallen door stroomuitval, of de liftschacht kan zich vullen met rook. De enige uitzondering zijn speciaal gecertificeerde evacuatieliften (conform NEN-EN 81-76), die in sommige hoge gebouwen zijn geïnstalleerd voor de evacuatie van minder mobiele personen. Controleer bij uw gebouwbeheerder of uw kantoor over een dergelijke lift beschikt.
Wat doe je als een medewerker de trap niet zelfstandig kan gebruiken bij een ontruiming?
Voor medewerkers die de trap niet zelfstandig kunnen gebruiken, moet vooraf een persoonlijk evacuatieplan worden opgesteld. In veel kantoorgebouwen is daarvoor een aangewezen veilige wachtplek ('refuge area') aanwezig, doorgaans in het brandwerende trappenhuis, waar de persoon beschermd wacht totdat een BHV'er of de brandweer assistentie verleent. Zorg dat BHV'ers op de hoogte zijn van welke collega's extra ondersteuning nodig hebben en dat dit expliciet is vastgelegd in het ontruimingsplan.
Hoe lang mag een ontruiming van een kantoor op meerdere verdiepingen maximaal duren?
Er is geen wettelijk vastgelegde maximale ontruimingstijd voor kantoorgebouwen, maar als richtlijn wordt in de praktijk vaak een tijd van 2 tot 3 minuten per verdieping gehanteerd, afhankelijk van de grootte van het gebouw en het aantal aanwezige personen. De werkelijke norm is dat iedereen het gebouw moet kunnen verlaten voordat de vluchtroutes onbegaanbaar worden door rook of vuur. Gebruik de jaarlijkse ontruimingsoefening om de werkelijke ontruimingstijd te meten en te vergelijken met voorgaande jaren.
Welke veelgemaakte fouten moet je vermijden bij het opstellen van een ontruimingsroute?
De meest voorkomende fouten zijn: het gebruik van een verouderde plattegrond die de huidige kantoorindeling niet meer weergeeft, het aanwijzen van slechts één vluchtroute per verdieping zonder alternatief, en het niet meenemen van minder mobiele medewerkers in de planning. Daarnaast worden nooduitgangsborden en vluchtwegmarkering regelmatig geblokkeerd door meubilair of opslag, wat tijdens een echte noodsituatie fatale gevolgen kan hebben. Controleer vluchtwegen en bewegwijzering daarom minimaal één keer per kwartaal fysiek.
Is een ontruimingsplan wettelijk verplicht voor elk kantoor, ook bij een klein personeelsbestand?
Ja, op grond van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) is elke werkgever verplicht maatregelen te treffen voor de veiligheid van medewerkers, inclusief het organiseren van een ontruiming bij calamiteiten. Voor kleine kantoren met slechts enkele medewerkers kan een beknopt ontruimingsplan volstaan, maar de basisvereisten — zoals aangewezen vluchtwegen, een verzamelpunt en minimaal één BHV'er — gelden ongeacht de bedrijfsomvang. De Inspectie SZW kan bij een controle om het ontruimingsplan vragen en een boete opleggen als dit ontbreekt.
Hoe betrek je bezoekers en externe medewerkers bij een ontruiming?
Bezoekers en externe medewerkers kennen de indeling van het kantoor vaak niet en zijn daardoor extra kwetsbaar bij een ontruiming. Zorg dat de receptioniste of gastheer/-vrouw bij binnenkomst altijd kort de vluchtroute en het verzamelpunt toelicht, en hang ontruimingsplattegronden op in vergaderruimten en ontvangstruimten. Wijs in het ontruimingsplan expliciet een BHV'er aan die verantwoordelijk is voor de begeleiding van bezoekers op de betreffende verdieping, zodat niemand achterblijft.
Gerelateerde artikelen
- Hoe organiseer je een BHV cursus voor medewerkers op buitenlocaties?
- Hoe wordt de kwaliteit van BHV certificaten gecontroleerd?
- Hoe gebruik je carrièrevoordelen om BHV training te promoten?
- Hoe zorg je voor kwaliteitsborging bij externe BHV training?
- Wat zijn de BHV cursus verplichtingen in de zorg sector?
