Wat doet een EHBO’er bij een onwelwording op de werkvloer?
Bij een onwelwording op de werkvloer zorgt een EHBO’er voor de directe opvang en eerste hulpverlening aan de getroffen medewerker. De EHBO’er beoordeelt de situatie, stelt de ernst vast en handelt volgens een vaste aanpak totdat professionele hulp arriveert of de persoon hersteld is. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de rol van een EHBO’er bij onwelwording.
Wat zijn de eerste stappen die een EHBO’er zet bij een onwelwording?
Bij een onwelwording volgt een EHBO’er een vaste volgorde: zorg eerst voor veiligheid, beoordeel het bewustzijn, roep hulp in en start met de juiste eerste hulp. Deze gestructureerde aanpak voorkomt paniek en zorgt ervoor dat de juiste acties in de juiste volgorde worden gezet, ook onder druk.
In de praktijk ziet dat er zo uit:
- Veiligheid beoordelen — Zorg dat de omgeving veilig is voor zowel het slachtoffer als de hulpverlener. Verwijder gevaren of breng het slachtoffer naar een veilige plek als dat nodig is.
- Bewustzijn controleren — Spreek de persoon aan en geef een schoudertikje. Reageert hij of zij niet? Dan is de situatie direct ernstiger.
- Hulp inroepen — Stuur een collega om 112 te bellen en laat iemand de AED ophalen. Doe dit gelijktijdig, niet achtereenvolgens.
- Ademhaling controleren — Is de persoon bewusteloos? Controleer of hij of zij normaal ademt. Dit bepaalt of je overgaat op reanimatie.
- Stabiele zijligging of reanimatie starten — Ademt de persoon normaal, leg hem dan in stabiele zijligging. Ademt hij niet normaal, start dan onmiddellijk met reanimatie.
Een EHBO’er die regelmatig herhalingstrainingen volgt, handelt in deze situaties automatisch en kalm. Dat maakt het verschil tussen effectieve hulp en kostbare aarzeling.
Welke soorten onwelwording komen het meest voor op de werkvloer?
De meest voorkomende vormen van onwelwording op de werkvloer zijn flauwvallen (syncope), hyperventilatie, een epileptische aanval, een hypoglykemische aanval bij diabetici en hartproblemen. Elk van deze situaties vraagt om een andere aanpak, maar alle vereisen rustig en doelgericht handelen van de EHBO’er.
Flauwvallen en duizeligheid
Flauwvallen is de meest voorkomende onwelwording op kantoor. Oorzaken zijn onder andere oververhitting, lage bloedsuiker, stress of lang staan. De persoon herstelt vaak snel als hij plat wordt neergelegd met de benen iets omhoog. Een EHBO’er controleert na het bijkomen of er sprake is van letsel door de val.
Hyperventilatie
Hyperventilatie ontstaat vaak door angst of stress en uit zich in snelle, oppervlakkige ademhaling, tintelingen in handen en gezicht en soms duizeligheid. De EHBO’er helpt de persoon te kalmeren, spreekt rustig en begeleidt de ademhaling. Ademhalen in een papieren zak is inmiddels achterhaald en wordt niet meer aanbevolen.
Epileptische aanval
Bij een epileptische aanval beschermt de EHBO’er de persoon tegen letsel door gevaarlijke objecten weg te halen. De mond openhouden of de tong vasthouden is gevaarlijk en onjuist. Na de aanval legt de EHBO’er de persoon in stabiele zijligging en blijft bij hem totdat hij volledig bijkomt. Bij een aanval die langer dan vijf minuten duurt, wordt 112 gebeld.
Wanneer schakelt een EHBO’er over op reanimatie bij een onwelwording?
Een EHBO’er start met reanimeren wanneer een persoon bewusteloos is en niet normaal ademt. Dit zijn de twee cruciale criteria. Normaal ademen betekent regelmatige, duidelijke ademteugen. Happen naar lucht, rochelen of helemaal niet ademen zijn signalen om direct te beginnen met borstcompressies en beademingen.
De volgorde is als volgt: controleer bewustzijn, open de luchtweg door het hoofd licht achterover te kantelen, beoordeel de ademhaling maximaal tien seconden. Ademt de persoon niet normaal? Begin dan met dertig borstcompressies gevolgd door twee beademingen, en herhaal dit totdat de AED beschikbaar is of de ambulance overneemt.
Een goed getrainde EHBO’er weet dat twijfelen over de ademhaling geen reden is om te wachten. Bij twijfel wordt gestart met reanimatie. Elke minuut zonder reanimatie bij een hartstilstand verlaagt de overlevingskans significant. De aanwezigheid van een AED op de werkvloer en een medewerker die weet hoe hij die moet gebruiken, maakt een enorm verschil in de uitkomst.
Wat mag een EHBO’er wel en niet doen bij een onwelwording?
Een EHBO’er mag eerste hulp verlenen, de situatie beoordelen, 112 inschakelen, reanimeren en een AED gebruiken. Wat een EHBO’er niet mag, is medicijnen toedienen, medische diagnoses stellen of handelingen uitvoeren waarvoor een BIG-registratie vereist is, zoals het toedienen van injecties of het zetten van een infuus.
In de praktijk zijn dit de belangrijkste do’s en don’ts:
- Wel: Bewustzijn en ademhaling controleren
- Wel: Stabiele zijligging toepassen bij bewusteloosheid met normale ademhaling
- Wel: Reanimatie starten en AED gebruiken
- Wel: Wonden verbinden en bloedingen stelpen
- Wel: De persoon geruststellen en bij hem blijven
- Niet: Medicijnen geven, ook geen pijnstillers of aspirine
- Niet: De persoon alleen laten in een kritieke situatie
- Niet: Een bewusteloze persoon proberen te laten drinken
- Niet: Handelingen uitvoeren die buiten de EHBO-opleiding vallen
De grenzen van de EHBO’er zijn bewust afgebakend. Binnen die grenzen kan hij of zij echter levensreddend handelen. Een goede EHBO-cursus maakt duidelijk waar die grenzen liggen en hoe je er zeker en effectief binnen opereert.
Hoe verschilt de rol van een EHBO’er van die van een BHV’er bij een onwelwording?
Bij een onwelwording richt de EHBO’er zich op de medische hulpverlening aan het slachtoffer, terwijl de BHV’er de bredere veiligheidssituatie beheert. De BHV’er coördineert de ontruiming, communiceert met hulpdiensten en bewaakt de algehele veiligheid op de werkvloer. Beide rollen vullen elkaar aan en zijn bij een serieus incident allebei nodig.
Concreet ziet de taakverdeling er zo uit:
- EHBO’er: Beoordeelt de toestand van het slachtoffer, verleent eerste hulp, start reanimatie indien nodig en blijft bij de persoon totdat de ambulance arriveert.
- BHV’er: Meldt het incident intern, houdt de omgeving vrij van omstanders, begeleidt de ambulance naar de juiste locatie en bewaakt of verdere ontruiming nodig is.
In kleine organisaties heeft één persoon soms beide rollen tegelijk. Dat vraagt om een brede training en goede afspraken over wie wat doet bij een incident. In grotere bedrijven zijn de rollen gescheiden en werken EHBO’ers en BHV’ers als team. Het ontruimingsplan van de organisatie legt vast wie welke verantwoordelijkheid draagt.
Hoe zorg je dat je EHBO’ers altijd klaar zijn voor een onwelwording?
EHBO’ers zijn altijd klaar voor een onwelwording als hun certificering actueel is, ze regelmatig herhalingstrainingen volgen en de organisatie heldere afspraken heeft over wie de EHBO’er is, waar de hulpmiddelen liggen en hoe collega’s hen bereiken. Kennis die niet geoefend wordt, verdwijnt snel, zeker in stressvolle situaties.
Praktische stappen om de paraatheid te borgen:
- Houd bij wanneer EHBO-certificaten verlopen en plan herhalingstrainingen ruim op tijd in.
- Zorg dat minimaal één gecertificeerde EHBO’er aanwezig is op elke werklocatie en elk werktijdstip.
- Maak duidelijk zichtbaar waar de EHBO-koffer en de AED zich bevinden.
- Informeer alle medewerkers over wie de EHBO’ers zijn en hoe ze hen bereiken.
- Oefen jaarlijks met scenario’s, ook voor onwelwording, zodat de theorie beklijft.
Veel MKB-organisaties verliezen het overzicht over wie welk certificaat heeft en wanneer dat verloopt. Dat is begrijpelijk, maar het maakt de organisatie kwetsbaar. Een systeem of partner die dit bijhoudt, neemt die last weg.
Hoe HBO Safe helpt met EHBO-training op de werkvloer
Wij bij HBO Safe weten dat een goed opgeleide EHBO’er het verschil maakt bij een onwelwording op de werkvloer. Daarom bieden we praktische, toegankelijke EHBO-trainingen aan die aansluiten op de realiteit van kantooromgevingen en MKB-organisaties.
Dit is wat wij voor jouw organisatie kunnen doen:
- EHBO-cursussen op locatie of bij ons — We komen naar jouw werklocatie of je medewerkers volgen de training op een van onze 22 trainingslocaties door heel Nederland.
- Herhalingstrainingen en certificaatbeheer — We zorgen dat certificaten actueel blijven en plannen herhalingstrainingen tijdig in.
- Gecombineerde trainingen — EHBO combineren met reanimatie, AED-gebruik of BHV? Dat regelen we in één pakket, zodat jij zo min mogelijk organisatietijd kwijt bent.
- Advies op maat — Niet zeker hoeveel EHBO’ers jouw organisatie nodig heeft of wat wettelijk verplicht is? We denken graag met je mee.
Zorg dat jouw medewerkers voorbereid zijn op het moment dat het ertoe doet. Vraag een vrijblijvende offerte aan en ontdek wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel EHBO'ers zijn wettelijk verplicht voor mijn organisatie?
De Arbowet verplicht werkgevers om voldoende EHBO'ers aanwezig te hebben, maar schrijft geen exact aantal voor. Het benodigde aantal hangt af van de grootte van de organisatie, de aard van de werkzaamheden en de risico's op de werkvloer. Als vuistregel wordt vaak één EHBO'er per 50 medewerkers aangehouden, maar in organisaties met hogere risico's of meerdere verdiepingen en locaties is meer nodig. Een arbodienst of een partij zoals HBO Safe kan adviseren over het juiste aantal voor jouw specifieke situatie.
Wat doe ik als ik twijfel of iemand echt onwel is of gewoon even duizelig?
Behandel elke situatie waarbij iemand klachten heeft altijd serieus, ook als het er op het eerste gezicht onschuldig uitziet. Spreek de persoon aan, vraag naar de klachten en houd hem of haar in de gaten. Een situatie die begint als lichte duizeligheid kan snel verslechteren, en vroeg ingrijpen voorkomt dat een kleine onwelwording escaleert. Bij twijfel over de ernst is het altijd beter om 112 te bellen en de beoordeling aan de professionals over te laten.
Hoe ga ik als EHBO'er om met de emotionele impact na een ernstige onwelwording?
Het verlenen van eerste hulp bij een ernstige onwelwording, zoals een hartstilstand, kan een flinke emotionele impact hebben op de EHBO'er. Het is normaal en begrijpelijk om achteraf last te hebben van spanning, twijfel of herbelevingen. Bespreek je ervaringen met een leidinggevende of vertrouwenspersoon, en weet dat veel organisaties nazorg aanbieden via de bedrijfsarts of een psycholoog. Een goede debriefing na het incident is niet alleen zinvol voor de EHBO'er, maar ook voor de betrokken collega's.
Moet een EHBO'er ook een AED-certificaat hebben, of is dat apart?
Het gebruik van een AED wordt standaard meegenomen in een goede EHBO-opleiding, maar de diepgang verschilt per cursus. Sommige basisopleidingen besteden er beperkt aandacht aan, terwijl gespecialiseerde reanimatie- en AED-trainingen uitgebreider zijn. Het is verstandig om te controleren of de EHBO-cursus die jouw medewerkers volgen ook praktijkoefening met een AED omvat. HBO Safe biedt gecombineerde trainingen aan waarbij EHBO, reanimatie en AED-gebruik in één programma worden behandeld.
Wat als er geen EHBO'er aanwezig is op het moment van een onwelwording?
Als er geen gecertificeerde EHBO'er aanwezig is, heeft elke medewerker de plicht om te helpen naar vermogen. Bel direct 112 en volg de instructies van de centralist op, want de meldkamer begeleidt je stap voor stap door de juiste handelingen. Dit onderstreept waarom het belangrijk is dat niet alleen gecertificeerde EHBO'ers, maar ook andere medewerkers basiskennis hebben van reanimatie en AED-gebruik. Zorg er als organisatie voor dat er altijd minimaal één EHBO'er beschikbaar is tijdens werktijden, ook bij kleine teams of wisselende diensten.
Hoe vaak moet een EHBO-certificaat worden verlengd?
Een EHBO-certificaat is in de regel twee jaar geldig en moet daarna worden verlengd via een herhalingstraining. Sommige certificerende instanties hanteren andere termijnen, dus controleer altijd de specifieke geldigheidsduur van het behaalde certificaat. Herhalingstrainingen zijn niet alleen een formele verplichting, maar ook essentieel om vaardigheden scherp te houden, omdat praktische handelingen zoals reanimatie snel wegslijten zonder regelmatige oefening. Plan herhalingstrainingen ruim vóór de vervaldatum in om een gat in de dekking te voorkomen.
Kan een EHBO'er aansprakelijk worden gesteld als de hulpverlening niet het gewenste resultaat heeft?
In Nederland geldt de wettelijke plicht tot hulpverlening, en wie te goeder trouw eerste hulp verleent volgens zijn of haar opleiding, is in principe niet aansprakelijk voor een ongunstige uitkomst. De wet beschermt hulpverleners die handelen binnen de grenzen van hun kennis en bevoegdheid. Aansprakelijkheid ontstaat alleen bij aantoonbare nalatigheid of opzettelijk onjuist handelen, wat bij een goed opgeleide EHBO'er die de protocollen volgt vrijwel nooit aan de orde is. Dit mag nooit een reden zijn om te aarzelen met ingrijpen, want niet-handelen bij een noodsituatie brengt juridisch en moreel meer risico met zich mee.
