Wat is eerste hulp bij een hartaanval op de werkvloer?
Eerste hulp bij een hartaanval op de werkvloer begint met het direct bellen van 112 en het rustig houden van de getroffen collega. Zorg dat de persoon zit of ligt in een comfortabele houding, geef zo mogelijk een aspirine van 500 mg als de persoon bij bewustzijn is en dat niet gecontra-indiceerd is, en blijf bij diegene totdat de ambulance arriveert. Bij bewustzijnsverlies schakel je onmiddellijk over op reanimatie en gebruik je een AED. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over herkenning, actie en voorbereiding, zodat jij en je collega’s weten wat te doen als het er echt op aankomt.
Hoe herken je een hartaanval op de werkvloer?
Een hartaanval herken je aan een combinatie van klachten: drukkende of knijpende pijn op de borst, uitstraling naar de linkerarm, kaak of rug, kortademigheid, misselijkheid, koud zweet en een bleek of grauw uiterlijk. De persoon kan ook angstig of onrustig zijn. Niet elke hartaanval presenteert zich spectaculair, wat herkenning op de werkvloer moeilijk maakt.
Veel mensen denken bij een hartaanval aan een dramatische ineenstorting, maar in de praktijk begint het vaak subtieler. Een collega klaagt over een zwaar gevoel op de borst, ziet bleek en geeft aan zich niet lekker te voelen. Soms worden de klachten afgedaan als maagpijn of vermoeidheid, zeker bij vrouwen, bij wie de symptomen vaker atypisch zijn, zoals vermoeidheid, misselijkheid of pijn in de bovenbuik zonder duidelijke borstpijn.
Neem klachten altijd serieus, ook als ze vaag lijken. Een collega die aangeeft dat het “waarschijnlijk niets is” maar er slecht uitziet, verdient onmiddellijke aandacht. Aarzel niet om 112 te bellen zodra je ook maar twijfelt. Tijdverlies bij een hartaanval vergroot de kans op blijvende schade aan het hart aanzienlijk.
Wat moet je direct doen als een collega een hartaanval krijgt?
Als een collega een hartaanval krijgt, handel je als volgt: bel direct 112, laat de persoon zitten of liggen in een houding die voor hem of haar het meest comfortabel is, maak knellende kleding los en geef, als de persoon bij bewustzijn is en er geen bezwaar tegen heeft, een aspirine van 500 mg om te kauwen. Blijf bij de persoon en houd hem of haar rustig totdat de hulpdiensten arriveren.
Concreet betekent dit de volgende stappen:
- Bel 112 en geef duidelijk aan dat er mogelijk sprake is van een hartaanval, inclusief het adres en de verdieping.
- Laat de persoon niet alleen en stuur een collega naar buiten om de ambulance op te vangen.
- Maak de persoon comfortabel: laat hem of haar zitten met de rug tegen de muur of liggen, afhankelijk van wat het beste voelt.
- Geef aspirine als de persoon bij bewustzijn is, niet allergisch is voor aspirine en dit niet gecontra-indiceerd is. Aspirine helpt verdere bloedstolling te remmen.
- Houd de persoon rustig en geef geruststelling. Paniek verhoogt de hartbelasting.
- Monitor de toestand: let op of de persoon bij bewustzijn blijft en normaal ademt. Zodra dat niet meer het geval is, schakel je over op reanimatie.
Zorg er ook voor dat de route voor de ambulance vrij is. Stuur iemand naar de receptie of de voordeur om de hulpverleners snel naar de juiste plek te leiden. Elke minuut telt.
Wanneer start je met reanimeren bij een hartaanval?
Je start met reanimeren op het moment dat een collega bewusteloos raakt en niet of nauwelijks normaal ademt. Dit duidt op een hartstilstand, wat een direct gevolg kan zijn van een hartaanval. Controleer in maximaal tien seconden of de persoon reageert en ademt. Zijn beide afwezig, begin dan onmiddellijk met borstcompressies.
Een hartaanval en een hartstilstand zijn niet hetzelfde, maar de een kan de ander veroorzaken. Bij een hartaanval pompt het hart nog, maar is er een blokkade in een bloedvat. Bij een hartstilstand stopt het hart volledig. Zodra dit gebeurt, heeft de persoon geen tijd meer te verliezen: hersencellen beginnen al na vier tot vijf minuten af te sterven door zuurstofgebrek.
Hoe voer je reanimatie correct uit?
Reanimeer door de handen op het midden van de borst te plaatsen en dertig keer stevig in te drukken, minstens vijf centimeter diep, in een tempo van honderd tot honderdtwintig compressies per minuut. Geef daarna twee beademingen, tenzij je dat niet wilt of kunt. Ga door met de cyclus van dertig compressies en twee beademingen totdat de AED klaar is voor gebruik of de ambulance het overneemt.
Wie start er met reanimeren?
In principe start iedereen die aanwezig is en de situatie herkent. Je hoeft geen BHV’er of EHBO’er te zijn om te beginnen met borstcompressies. De meldkamer van 112 begeleidt je telefonisch als je twijfelt. Wacht niet op iemand anders: hoe sneller er gestart wordt, hoe groter de overlevingskans.
Hoe gebruik je een AED bij een hartstilstand op het werk?
Een AED gebruik je door het apparaat te openen, het in te schakelen en de gesproken instructies op te volgen. Plak de elektroden op de blote borst van de persoon zoals op de afbeeldingen aangegeven, zorg dat niemand de persoon aanraakt tijdens de analyse, en druk op de schokknop als het apparaat dat aangeeft. Daarna ga je direct door met reanimeren.
Een AED is ontworpen om door iedereen gebruikt te worden, ook zonder voorafgaande training. Het apparaat analyseert zelf het hartritme en geeft alleen een schok als dat nodig is. Het kan geen schade aanrichten als je het verkeerd gebruikt, maar het kan levens redden als je het snel inzet.
Praktische stappen bij het gebruik van een AED:
- Stuur iemand direct naar de AED zodra je weet dat er een hartstilstand is. Ga zelf door met reanimeren.
- Open het apparaat. De meeste AED’s gaan automatisch aan of hebben een duidelijke aan-knop.
- Volg de gesproken en visuele instructies stap voor stap.
- Plak de elektroden op de juiste positie: één onder het rechtersleutelbeen, één aan de linkerzijde van de borst.
- Zorg dat iedereen de persoon loslaat tijdens de analyse en de schok.
- Hervat direct na de schok de borstcompressies en volg de verdere instructies van het apparaat.
Weet je waar de dichtstbijzijnde AED op jouw werklocatie hangt? Dat is een vraag die elke medewerker zou moeten kunnen beantwoorden. Op onze trainingsoverzichtspagina vind je meer informatie over AED-trainingen.
Welke wettelijke verplichtingen heeft een werkgever bij hartaanvallen op de werkvloer?
Een werkgever is wettelijk verplicht om voldoende BHV’ers (bedrijfshulpverleners) in dienst te hebben die opgeleid zijn om te handelen bij medische noodsituaties, waaronder hartaanvallen en hartstilstanden. Dit is vastgelegd in de Arbowet. Daarnaast moet de werkgever zorgen voor adequate EHBO-middelen en, afhankelijk van de risico-inventarisatie, een AED op de werklocatie.
Hoeveel BHV’ers je nodig hebt, hangt af van het aantal medewerkers, de aard van het werk en de risico’s in jouw organisatie. Voor een kantooromgeving geldt als vuistregel dat er altijd minimaal één BHV’er aanwezig moet zijn tijdens werktijd. Bij grotere organisaties of hogere risico’s gelden strengere eisen.
Als werkgever ben je ook verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) uit te voeren. Daarin breng je de risico’s in kaart, inclusief de kans op medische noodsituaties. Op basis van die RI&E stel je een plan van aanpak op, waaronder het opleiden van BHV’ers en het beschikbaar stellen van de juiste hulpmiddelen.
Ontbreekt een goed BHV-plan en doet zich een incident voor, dan kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld. Dat geldt ook als BHV-certificaten verlopen zijn of als er geen adequate hulp beschikbaar was. Een goed ontruimingsplan maakt deel uit van een bredere veiligheidsaanpak die ook medische noodsituaties dekt.
Welke training hebben BHV’ers nodig om te handelen bij een hartaanval?
BHV’ers hebben minimaal een gecertificeerde BHV-basisopleiding nodig, aangevuld met een reanimatie- en AED-training. In de BHV-opleiding leren medewerkers hoe ze handelen bij medische noodsituaties, waaronder hartaanvallen en hartstilstanden. De reanimatietraining verdiept de praktische vaardigheden voor borstcompressies en het gebruik van een AED.
BHV-certificaten zijn niet onbeperkt geldig. Jaarlijkse herhalingstrainingen zijn verplicht om de kennis en vaardigheden op peil te houden en om compliant te blijven met de Arbowet. In de praktijk zien we dat veel MKB-organisaties het overzicht verliezen over wie wanneer bijgeschoold moet worden, waardoor de organisatie ongemerkt non-compliant raakt.
Naast de BHV-basisopleiding zijn er aanvullende trainingen die zinvol zijn voor medewerkers zonder BHV-rol:
- Reanimatie en AED-training: voor alle medewerkers die snel willen kunnen handelen bij een hartstilstand.
- EHBO-cursus: voor medewerkers die breder willen worden opgeleid in eerste hulp bij ongelukken en medische noodsituaties. Bekijk onze EHBO-cursussen voor een volledig overzicht.
- Herhaling BHV: jaarlijkse opfrisscursus voor gecertificeerde BHV’ers om kennis actueel te houden.
Hoe meer medewerkers basale reanimatievaardigheden beheersen, hoe groter de kans dat er bij een hartstilstand direct iemand beschikbaar is die kan handelen, ongeacht waar de BHV’er op dat moment is.
Hoe HBO Safe helpt bij eerste hulp bij een hartaanval op de werkvloer
Wij bieden een compleet trainingsaanbod waarmee jouw medewerkers en BHV’ers precies weten wat ze moeten doen als een collega een hartaanval of hartstilstand krijgt. Ons aanbod is volledig afgestemd op de zakelijke markt en uitvoerbaar op jouw eigen locatie of bij een van onze 22 trainingscentra door heel Nederland.
Wat wij voor jouw organisatie kunnen doen:
- BHV-basisopleiding en herhalingstraining: gecertificeerd, praktijkgericht en jaarlijks bij te houden.
- Reanimatie en AED-training: voor BHV’ers én overige medewerkers die snel willen kunnen handelen.
- EHBO-cursussen: voor bredere eerstehulpkennis op de werkvloer.
- Academy-dashboard: ons digitale platform geeft je realtime inzicht in wie gecertificeerd is en wanneer hertraining nodig is, zodat je nooit meer het overzicht verliest.
- Advies op maat: van RI&E-ondersteuning tot begeleiding bij het opstellen van een BHV-beleidsplan.
Wil je weten wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Vraag een vrijblijvende offerte aan en we denken graag met je mee over een praktische, betaalbare aanpak die past bij de schaal van jouw bedrijf.
Veelgestelde vragen
Wat als een collega een hartaanval krijgt en er geen BHV'er aanwezig is?
Iedereen kan en mag handelen bij een hartaanval, ook zonder BHV-certificaat. Bel direct 112 — de meldkamer begeleidt je telefonisch stap voor stap. Start bij bewusteloosheid meteen met borstcompressies en stuur iemand naar de AED. Wacht nooit op een BHV'er als die niet direct beschikbaar is: elke seconde zonder zuurstof telt.
Mag je altijd aspirine geven bij een vermoedelijke hartaanval?
Nee, niet altijd. Aspirine is gecontra-indiceerd bij mensen die allergisch zijn voor aspirine of bloedverdunners gebruiken, en bij mensen die niet bij bewustzijn zijn. Vraag de persoon altijd eerst of hij of zij allergisch is of al bloedverdunners slikt voordat je aspirine geeft. Bij twijfel geef je geen aspirine en wacht je op de ambulance.
Hoe weet ik waar de AED op mijn werklocatie hangt?
Vraag dit na bij je leidinggevende of de BHV-coördinator van jouw organisatie. AED's zijn wettelijk niet verplicht maar worden sterk aanbevolen, en veel werkgevers zijn verplicht hun locatie intern te communiceren. Maak er een gewoonte van om bij een nieuwe werkplek of na een verhuizing actief te vragen waar de AED hangt — en loop er desnoods naartoe zodat je de route kent.
Hoe vaak moeten BHV-certificaten worden vernieuwd en wie houdt dat bij?
BHV-certificaten dienen jaarlijks te worden vernieuwd via een herhalingstraining. In de praktijk is het bijhouden hiervan een veelgemaakte valkuil, vooral in het MKB. Een digitaal beheersysteem zoals het Academy-dashboard van HBO Safe geeft realtime inzicht in de certificaatstatus van alle medewerkers, zodat verlopen certificaten nooit onopgemerkt blijven.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het handelen bij een hartaanval op de werkvloer?
De meest voorkomende fouten zijn: te lang wachten met bellen van 112 omdat men de klachten niet serieus neemt, de persoon alleen laten terwijl iemand hulp gaat halen, en te laat overschakelen op reanimatie bij bewustzijnsverlies. Zorg dat medewerkers weten dat ze bij twijfel altijd direct 112 bellen en dat de meldkamer hen begeleidt — er is geen situatie waarin bellen 'te vroeg' is.
Zijn vrouwen moeilijker te herkennen als hartaanvalpatiënt op de werkvloer?
Ja, bij vrouwen verlopen de symptomen van een hartaanval vaker atypisch: denk aan extreme vermoeidheid, misselijkheid, pijn in de bovenbuik of rug, zonder de klassieke drukkende borstpijn. Dit zorgt er in de praktijk voor dat hartaanvallen bij vrouwen later worden herkend. Neem ook vagere klachten bij een vrouwelijke collega serieus en bel bij twijfel altijd 112.
Hoeveel medewerkers in mijn organisatie zouden een reanimatietraining moeten volgen?
Als vuistregel geldt: hoe meer medewerkers basisreanimatievaardigheden beheersen, hoe groter de kans dat er bij een hartstilstand direct iemand beschikbaar is — ongeacht waar de BHV'er op dat moment is. Idealiter heeft minimaal 30% van de medewerkers een reanimatie- en AED-training gevolgd. Voor organisaties met verhoogde risico's of grote kantoorvloeren is een hoger percentage aan te raden.
