Welk type brandblusser gebruik je bij een elektrische brand?

Bij een elektrische brand gebruik je het best een CO2-blusser of een schuimblusser met een elektrisch veiligheidskeurmerk. Deze blussers laten geen geleidend residu achter en vormen daardoor geen extra gevaar bij contact met onder spanning staande apparatuur. Een gewone waterblusser of poederblusser is bij elektrische brand gevaarlijk of schadelijk en mag je in de meeste gevallen niet gebruiken.

Of het nu gaat om een brandende laptop, een overbelaste stekkerdoos of een server die vlam vat: in een kantooromgeving zijn elektrische branden een reëel risico. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over brandblussers bij elektrische brand, zodat jij en je medewerkers weten wat te doen als het er echt op aankomt.

Welke soorten brandblussers zijn er en wat doen ze?

Er zijn vijf gangbare typen brandblussers, elk geschikt voor een ander soort brand. De meest voorkomende zijn de waterblusser, de schuimblusser, de poederblusser, de CO2-blusser en de dompelblusser. Elk type werkt met een ander blusmiddel en heeft specifieke toepassingen en beperkingen.

• Waterblusser: Geschikt voor vaste brandbare stoffen zoals hout, papier en textiel. Absoluut niet geschikt voor elektrische brand vanwege het geleidende water.
• Schuimblusser: Werkt goed op vloeistofbranden en vaste stoffen. Sommige schuimblussers zijn goedgekeurd voor gebruik bij elektrische installaties tot een bepaald voltage, mits er voldoende afstand wordt bewaard.
• Poederblusser: Veelzijdig inzetbaar, maar laat een agressief residu achter dat apparatuur zwaar beschadigt. Technisch gezien isolerend, maar praktisch gezien ongeschikt voor de meeste kantooromgevingen.
• CO2-blusser: Werkt door zuurstofverdrijving, laat geen residu achter en is veilig bij elektrische installaties. Dit is de meest gebruikte blusser in serverruimtes en kantooromgevingen.
• Dompelblusser: Speciaal ontwikkeld voor lithiumbatterijen, zoals in laptops en elektrische voertuigen. Wordt steeds relevanter in moderne werkomgevingen.

De keuze voor het juiste type hangt af van de risico’s die aanwezig zijn op jouw werklocatie. In een kantooromgeving met veel elektronica is een CO2-blusser vrijwel altijd de juiste keuze als primair blusmiddel.

Welk type brandblusser is veilig bij elektrische brand?

Bij een elektrische brand is de CO2-blusser de veiligste keuze. CO2 is een gas dat niet geleidt, geen residu achterlaat en de brand blust door de zuurstof te verdringen. Daarmee is het zowel veilig voor de gebruiker als voor de elektrische apparatuur in de directe omgeving.

Een CO2-blusser is te herkennen aan de zwarte kleurcodering en de kenmerkende trechter of hoorn aan de uitmonding. Belangrijk om te weten: de hoorn wordt tijdens gebruik ijskoud. Houd hem nooit vast bij de trechter zelf, maar altijd bij het handvat. Dat is iets wat je in de praktijk snel vergeet als je het niet hebt geoefend.

Naast de CO2-blusser zijn er ook schuimblussers met een elektrisch veiligheidskeurmerk (aangeduid als “elektrisch veilig” of voorzien van een CE-markering voor elektrische veiligheid). Deze zijn getest op gebruik bij installaties tot doorgaans 1000 volt, mits je een minimale afstand van één meter aanhoudt. Controleer altijd het etiket van de blusser om zeker te zijn van de toegestane toepassingen.

Wat betekenen de brandklassen op een blusser?

Brandklassen zijn een gestandaardiseerde Europese indeling die aangeeft voor welk soort brand een blusser geschikt is. Op elke blusser staan letters die de brandklassen aangeven waarvoor het toestel is goedgekeurd. Zo weet je in één oogopslag of een blusser geschikt is voor jouw situatie.

• Klasse A: Vaste brandbare stoffen zoals hout, papier en textiel.
• Klasse B: Brandbare vloeistoffen zoals benzine, olie en verf.
• Klasse C: Brandbare gassen zoals propaan en butaan.
• Klasse D: Brandbare metalen zoals magnesium en aluminium.
• Klasse F: Vetten en oliën, zoals in frituurpannen en keukenapparatuur.

Elektrische brand heeft geen eigen brandklasse. Elektriciteit is namelijk een ontstekingsbron, geen brandstof. Zodra de stroom is uitgeschakeld, valt de brand in een van de andere klassen. Dat betekent dat je op een blusser nooit een “E” voor elektrisch zult zien. Wat je wél ziet, is een symbool of tekst die aangeeft dat de blusser veilig is bij elektrische installaties tot een bepaald voltage. Let daar specifiek op bij de aanschaf.

Mag je een poederblusser gebruiken bij brand in elektrische apparatuur?

Een poederblusser is technisch gezien niet-geleidend en mag bij elektrische brand worden ingezet, maar in de praktijk is het sterk af te raden in kantooromgevingen. Het blusmiddel bestaat uit fijn chemisch poeder dat zich overal verspreidt en vrijwel alle apparatuur in de ruimte onomkeerbaar beschadigt. De schade door het bluspoeder is vaak groter dan de brandschade zelf.

Stel dat een laptop vlam vat en jij grijpt naar de poederblusser: de brand is misschien geblust, maar de server in de hoek, alle monitors, printers en overige elektronica in de ruimte zijn daarna waarschijnlijk onbruikbaar. In een serverruimte of archiefruimte is de schade nog ingrijpender.

Poederblussers zijn meer op hun plaats in industriële omgevingen, werkplaatsen of buitenlocaties waar apparatuur minder kwetsbaar is en waar de veelzijdigheid van het blusmiddel (klassen A, B en C) meer voordelen biedt. In een kantooromgeving kies je voor een CO2-blusser als het gaat om elektrische risico’s.

Hoeveel brandblussers zijn verplicht op de werkvloer?

De Nederlandse wetgeving schrijft voor dat elke werkgever voldoende blusmiddelen aanwezig moet hebben, maar een exact aantal per vierkante meter is niet vastgelegd in de Arbowet zelf. De gangbare norm is één blusser per 150 tot 200 vierkante meter vloeroppervlak, met een minimumcapaciteit van 6 kilogram of 6 liter. Dit is gebaseerd op de NEN-normen en de richtlijnen van de brandweer.

Daarnaast gelden de volgende praktische uitgangspunten:

• Elke verdieping heeft minimaal één blusser nodig.
• Blussers moeten goed zichtbaar en bereikbaar zijn, bij voorkeur nabij vluchtroutes en deuren.
• Ruimtes met verhoogd brandrisico, zoals serverruimtes, keukens of archiefruimtes, vereisen extra aandacht en soms specifieke blussertypes.
• Blussers moeten jaarlijks worden gecontroleerd en gekeurd door een erkend bedrijf.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor zowel de aanwezigheid als de goede staat van de blusmiddelen. Ontbreekt er een blusser of is de keuring verlopen, dan loop je bij een incident risico op aansprakelijkheid. Een goed ontruimingsplan maakt altijd duidelijk waar de blusmiddelen zich bevinden en wie waarvoor verantwoordelijk is.

Hoe gebruik je een brandblusser correct bij een elektrische brand?

Bij een elektrische brand gebruik je een CO2-blusser volgens de PASS-methode: Pull (pen eruit), Aim (richt op de vuurhaard), Squeeze (hendel indrukken) en Sweep (veegbeweging over de brand). Houd altijd minimaal één meter afstand en houd nooit de koude trechter vast. Schakel indien mogelijk eerst de stroom uit voordat je blust.

Stap voor stap ziet dat er zo uit:

1. Beoordeel de situatie: Is de brand klein en beheersbaar? Alleen dan is het verantwoord om zelf te blussen. Twijfel je? Verlaat het pand en bel 112.
2. Schakel de stroom uit: Als dat veilig en snel mogelijk is, zet dan de groep of het apparaat uit. Dit verwijdert de ontstekingsbron.
3. Trek de veiligheidspen eruit: De pen zit aan de hendel en voorkomt per ongeluk gebruik.
4. Richt op de basis van de vlam: Niet op de vlammen zelf, maar op de brandende materie eronder.
5. Druk de hendel in en maak een veegbeweging: Beweeg de trechter van links naar rechts over de vuurhaard.
6. Houd afstand: Bij een CO2-blusser minimaal één meter, bij een schuimblusser minimaal één meter vanwege elektrische veiligheid.
7. Verlaat het pand na het blussen: Controleer of de brand echt gedoofd is en verlaat daarna de ruimte. Rook en CO2 kunnen gevaarlijk zijn in een gesloten ruimte.

Dit klinkt logisch, maar in een echte noodsituatie handelen mensen vaak anders dan ze denken. Paniek, stress en onbekendheid met het apparaat zorgen ervoor dat mensen aarzelen of fouten maken. Dat is precies waarom praktische oefening onmisbaar is. Theorie lezen is één ding; een blusser daadwerkelijk in de hand hebben en gebruiken is iets heel anders. Een EHBO- of BHV-training helpt medewerkers om ook in stressvolle situaties correct te handelen.

Hoe HBO Safe helpt bij brandbestrijdingstraining

Weten welke blusser je moet gebruiken is één ding. Je medewerkers daadwerkelijk laten oefenen met een blusser is een tweede. Wij bieden praktische brandbestrijdingstrainingen waarbij deelnemers leren hoe ze een brandblusser correct inzetten, welk type ze wanneer gebruiken en hoe ze in een noodsituatie kalm en effectief handelen. Dit doen we op locatie bij jou of op een van onze trainingslocaties door heel Nederland.

Wat wij bieden:

• Praktische brandbestrijdingstraining inclusief oefening met echte blussers
• Gecombineerde BHV-trainingen waarbij brand, EHBO en ontruiming samen worden geoefend
• Trainingen op maat voor kantooromgevingen, serverruimtes en andere specifieke werklocaties
• Begeleiding bij het opstellen van een ontruimingsplan en het organiseren van een jaarlijkse ontruimingsoefening
• Inzicht via ons digitale Academy-dashboard in de certificeringsstatus van al je medewerkers

Zorg dat jouw medewerkers weten wat ze moeten doen als het erop aankomt. Vraag een vrijblijvende offerte aan en wij denken graag met je mee over de juiste training voor jouw organisatie.

[seoaic_faq][{“id”:0,”title”:”Hoe weet ik of mijn huidige brandblusser nog geldig is voor gebruik bij elektrische brand?”,”content”:”Controleer het etiket op de blusser: hierop staan de brandklassen, het toegestane voltage voor elektrische installaties en de datum van de laatste keuring. Een blusser moet jaarlijks worden gekeurd door een erkend bedrijf. Is de keuringsdatum verlopen, of ontbreekt de aanduiding ‘elektrisch veilig’, dan mag je er bij een elektrische brand niet van op aan. Vervang of laat de blusser direct herkeuren.”},{“id”:1,”title”:”Wat doe ik als de brand te groot is om zelf te blussen?”,”content”:”Probeer een brand alleen te blussen als deze klein, beheersbaar en in een vroeg stadium is. Is de brand al groter dan een prullenbak, verspreidt de rook zich snel, of heb je twijfels over je eigen veiligheid? Verlaat dan onmiddellijk het pand via de dichtstbijzijnde vluchtroute, sluit deuren achter je om de verspreiding te vertragen en bel 112. Jouw veiligheid gaat altijd vóór het redden van apparatuur of gebouw.”},{“id”:2,”title”:”Kan ik voor een serverruimte volstaan met één CO2-blusser?”,”content”:”Dat hangt af van de grootte van de ruimte en de aanwezige apparatuur. Voor kleine serverruimtes is één goed gepositioneerde CO2-blusser vaak voldoende als eerste aanvalsmiddel, maar grotere ruimtes of ruimtes met hoge brandlast vereisen meerdere blussers of aanvullende vaste blusinstallaties zoals gasblusinstallaties. Laat je adviseren door een gecertificeerd brandveiligheidsbedrijf om de risico’s van jouw specifieke serverruimte correct in kaart te brengen.”},{“id”:3,”title”:”Mogen medewerkers zomaar een brandblusser gebruiken, of is daar een certificaat voor nodig?”,”content”:”Er is geen wettelijk verplicht certificaat om een brandblusser te mogen gebruiken, maar als werkgever ben je wél verplicht om medewerkers voldoende te instrueren over de aanwezige blusmiddelen. In de praktijk betekent dit dat basisinstructie voor alle medewerkers sterk aanbevolen is, en dat BHV’ers (Bedrijfshulpverleners) een volledige praktijktraining moeten hebben gevolgd. Ongetrainde medewerkers aarzelen vaker, gebruiken het verkeerde type blusser of hanteren deze incorrect — met alle gevolgen van dien.”},{“id”:4,”title”:”Wat is het verschil tussen een CO2-blusser van 2 kg en een van 5 kg, en welke heb ik nodig?”,”content”:”Het gewicht bepaalt de hoeveelheid blusmiddel en daarmee de effectieve blustijd: een CO2-blusser van 2 kg biedt ongeveer 8–10 seconden blustijd, terwijl een 5 kg-exemplaar dit verdubbelt. Voor kleine kantoorruimtes of als aanvullend middel bij een werkplek is een 2 kg-blusser vaak voldoende. Voor serverruimtes, grotere kantoorruimtes of als primair blusmiddel is een 5 kg-blusser verstandiger. Houd ook rekening met het gewicht: een volle 5 kg CO2-blusser weegt al snel 15 kg, wat voor sommige medewerkers lastig hanteerbaar is.”},{“id”:5,”title”:”Zijn er specifieke regels voor brandblussers bij lithiumbatterijen, zoals in laptops of elektrische fietsen?”,”content”:”Ja, lithiumbatterijen (klasse lithium of Li-ion) vormen een bijzondere uitdaging omdat ze zelfs na het blussen opnieuw kunnen ontbranden door een proces dat ’thermal runaway’ heet. Een standaard CO2-blusser blust de vlam tijdelijk, maar koelt de batterij niet voldoende af om hervatting te voorkomen. Voor lithiumbatterijen is een dompelblusser de meest effectieve oplossing: het apparaat wordt volledig ondergedompeld in een speciale vloeistof die de batterij structureel afkoelt. In omgevingen waar veel laptops, e-bikes of andere Li-ion apparaten aanwezig zijn, is het verstandig dit specifieke risico mee te nemen in je brandveiligheidsplan.”},{“id”:6,”title”:”Hoe vaak moeten medewerkers een brandbestrijdingstraining herhalen?”,”content”:”De Arbowet schrijft geen vaste herhalingstermijn voor, maar de gangbare richtlijn voor BHV’ers is een jaarlijkse herhalingstraining. Voor overige medewerkers geldt dat instructie bij indiensttreding een minimum is, maar dat jaarlijkse herhaling — bijvoorbeeld gekoppeld aan de verplichte ontruimingsoefening — aanzienlijk bijdraagt aan handelingsbekwaamheid in noodsituaties. Vaardigheden als het correct hanteren van een blusser slijten snel zonder herhaling, zeker onder de druk van een echte noodsituatie.”}][/seoaic_faq]